Budowa i funkcje skóry

Skóra jest największym narządem w organizmie. Wraz z włosami i tkanką podskórną stanowi 12% masy dorosłego zwierzęcia1. Pełni funkcję bariery pomiędzy środowiskiem zewnętrznym a wnętrzem ciała zwierząt. Jest elastyczna, co umożliwia zwierzętom ruch. Zabezpiecza organizm przed czynnikami fizycznymi, chemicznymi i mikrobiologicznymi. Chroni też przed alergenami. Składa się z trzech warstw: naskórka, skóry właściwej oraz tkanki podskórnej.
  1. Scott D.W., Miller W.H., Griffin C.E.: Small Animal Dermatology, 6th edition. WB Saunders, Philadelphia, 1-65, 2001.
Naskórek, zewnętrzna warstwa skóry, pełni najważniejszą rolę w ochronie organizmu zwierzęcia przed czynnikami zewnętrznymi, w tym tak istotnymi dla chorób skóry czynnikami mikrobiologicznymi, jakimi są chorobotwórcze bakterie i grzyby. Składa się z kilku warstw - podstawnej, kolczystej, ziarnistej, jasnej (występującej wyłącznie na opuszkach palcowych i płytce nosowej) oraz warstwy rogowej. Podstawową komórką naskórka jest keratynocyt, występują tu także komórki barwnikowe - melanocyty oraz komórki Langerhansa biorące udział w reakcjach immunologicznych. Najbardziej zewnętrzną jest warstwa rogowa złożona ze zrogowaciałych komórek - korneocytów.

Najbardziej zewnętrzną warstwą naskórka jest warstwa rogowa złożona ze zrogowaciałych komórek - korneocytów.

Przestrzenie międzykomórkowe tej warstwy oraz jej powierzchnia nasączone są wydzieliną gruczołów łojowych i potowych tworząc tzw. „film skórny”. Pełni on, w połączeniu z martwymi komórkami naskórka, rolę bariery fizycznej chroniącej skórę przed infekcjami. Dodatkowo w „filmie skórnym” znajdują się liczne czynniki biologiczne takie jak przeciwciała, nienasycone kwasy tłuszczowe, białka, glikoproteiny, interferon czy dopełniacz, które biorą czynny udział w ochronie organizmu przed zagrożeniami mikrobiologicznymi. Taką też rolę ma fizjologiczna flora bakteryjna, która zasiedla zewnętrzną warstwę zdrowego naskórka chroniąc skórę przed namnożeniem się bakterii chorobotwórczych.
Skóra właściwa, która znajduje się poniżej naskórka zbudowana jest głównie z włókien: kolagenowych, siatkowatych i elastyny, substancji podstawowej, której rolą jest wiązanie skóry i magazynowanie wody oraz licznych komórek takich jak fibroblasty, melanocyty czy komórki tuczne. Te ostatnie biorą udział w reakcjach alergicznych. W skórze właściwej występują liczne naczynia krwionośne. Ich rolą jest odżywianie struktur skóry. Naczynia krwionośne biorą udział w regulacji temperatury organizmu. W skórze znajdują się również liczne nerwy, zarówno motoryczne jak i czuciowe. Receptory tych ostatnich pozwalają zwierzęciu odczuwać ciepło, zimno, dotyk, ból, ucisk oraz świąd. Nerwy motoryczne unerwiają mięśnie napinające włosy (ich działanie obserwujemy kiedy zwierzę jeży włosy np. ze strachu).

W skórze właściwej występują liczne naczynia krwionośne. Ich rolą jest odżywianie struktur skóry.

Włosy, które są wytworami skóry wyrastają z mieszków włosowych. Na ogół z jednego mieszka włosowego wyrasta jeden główny włos pierwotny oraz do pięciu włosów wtórnych. Włosy są tworami martwymi. Ich podstawowym składnikiem budulcowym jest keratyna, dzięki której są elastyczne. Ich kolor zależy od zawartości barwnika – melaniny. W skórze obserwujemy włosy w różnych stadiach rozwoju: fazie wzrostu-anagen, fazie pośredniej – katagen oraz fazie spoczynkowej – telogen. Włosy zabezpieczają skórę przed urazami mechanicznymi, chronią przed promieniowaniem słonecznym i szkodliwym wpływem promieni UV oraz zapobiegają wychłodzeniu organizmu. Wibrysy - włosy czuciowe (wąsy u kotów) pełnią funkcje narządu dotyku.

W mieszkach włosowych znajdują się ujścia gruczołów łojowych oraz potowych. Mieszki włosów pierwotnych posiadają zarówno gruczoły łojowe jak i potowe, natomiast mieszki włosów wtórnych jedynie gruczoły łojowe. Gruczoły łojowe i potowe występują na całej skórze z wyjątkiem opuszek palcowych i lusterka nosa. Oleista wydzielina gruczołów łojowych zapewnia nawilżenie i natłuszczenie skóry i włosów. Pot apokrynowy produkowany przez gruczoły potowe zawiera duże ilości przeciwciał IgA. Emulsja łojowo–potowa na powierzchni skóry ma właściwości antybakteryjne i feromonowe2. Wytworami skóry są także pazury.

  1. Paterson S.: Choroby skóry kotów, Sima-WLW 1-7, Warszawa 2004
    Paterson S.: Choroby skóry psów, Sima-WLW, 1-7, Warszawa 2005
Tkanka podskórna składa się w 90% z tkanki tłuszczowej oraz tkanki łącznej. Pełni rolę magazynu dla substancji energetycznych i odżywczych oraz chroni przed utratą ciepła. Jest też swoistym „amortyzatorem” dla organizmu przy urazach mechanicznych. Wygląd skóry jest odzwierciedleniem stanu zdrowia zwierzęcia i prawidłowego żywienia. Pod wpływem czynników wewnętrznych i zewnętrznych budowa skóry (i jej wytworów: włosów i pazurów) może ulegać patologicznym zmianom.

Program Zdrowa Skóra

Dołącz do Programu Zdrowa Skóra i otrzymaj gratis 7 kg karmy.

Sprawdź

Konkurs!

Wygraj atrakcyjne nagrody dla siebie i swojego pupila.
 

Sprawdź